Afbouwen...

Sommige vormen van medicatie leiden tot afhankelijkheid of zelfs verslaving. Als sprake is van een terminale patiënt dan wordt leniging van nood als een acceptabele reden voor toediening gezien. Is echter het doel dat de behandelde gezond en zonder gevaarlijke afhankelijkheidsverschijnselen doorleeft dan is toediening van verslavende middelen geen eenvoudige keuze. In ieder geval is tijdig afbouwen van medicijngebruik dat tot ongewenste afhankelijkheid leiden kan zeer noodzakelijk.

De thans in de financiële wereld rondzingende term “tapering” wordt in medische kringen soms gebruikt om een afbouwen van een behandeling of medicatie aan te duiden.

Dat de FED nu juist dit woord gebruikt om een geleidelijk afscheid van de politiek van Quantitative Easing aan te duiden is voor sommigen veelzeggend. Eruit afgeleid zou kunnen worden dat men zich er van bewust is dat het internationale financiële systeem op een gevaarlijke manier afhankelijk is geworden van de Amerikaanse geldcreatie van de afgelopen jaren.

De gecommuniceerde redenen om tot een gefaseerde afbouw van de geldschepping over te gaan hebben betrekking op een constatering dat de Amerikaanse economie nieuw leven zou zijn ingeblazen door de stimulerende politiek van de FED en de centrale overheid. De juistheid van deze vaststelling wordt niet door iedereen erkend. Een belangrijke bevestiging van economisch herstel zou zichtbaar moeten zijn door een aantrekkende werkgelegenheid. De hieronder weergegeven grafiek laat zien dat het Bureau of Labour Statistics (BLS) tot andere conclusies komt dan het methodologisch consistenter en zuiverder opererende Shadow Gouvernement Statistics (SGS).


Duidelijk zichtbaar is dat de werkloosheid volgens SGS niet alleen veel hoger is dan de officieel gemelde; ook is sprake van een verslechtering van de werkgelegenheid i.p.v een verbetering.

Ter bevestiging van de door SGS gesignaleerde trend kan worden vermeld dat op dit moment 102 miljoen “working age Americans” geen baan hebben en dat bijna 50% van de bevolking afhankelijk is van enige vorm van economische steun van de overheid.

Met betrekking tot de arbeidsmarktparticipatieratio van de beroepsbevolking geeft het overheidsinstituut BLS zelf argumenten om de visie van de FED te bestrijden. Na het Lehman-debacle zakte de EMRATIO (Employment Population Ratio hier vertaald als arbeidsmarktparticipatie ratio) weg om daarna niet meer te herstellen. Het “helicoptergeld” van de FED heeft kennelijk geen verbetering gebracht in de arbeidsmarktparticipatieratio van de beroepsbevolking.


Ook aan de ontwikkeling van het Bruto Nationaal product in de VS (GDP) is niet te zien dat de Amerikaanse economie zich aan het herstellen is. De uitkomsten van SGS, die gebaseerd zijn op continuïteit en vergelijkbaarheid met het verleden, wijken ook voor het GDP weer duidelijk af van de door officiële instanties verspreide interpretatie van de gegevens. Een samenvatting van de verschillen is weergegeven in de hieronder gepresenteerde grafiek.



De inflatie in de VS heeft volgens de FED geen schadelijke invloed ondervonden van de politiek van Quantitative Easing. De jaarlijkse geldontwaarding beweegt zich thans, zo wordt met enige trots gemeld, op een historisch laag niveau. Gezien de instortende werkgelegenheid, de verdwijnende middenklasse, de terughoudende kredietverlening en de opeenhoping van geld in de financiële sector zou een lage inflatie wellicht te verwachten zijn. De werkelijkheid is echter, als de gegevens van SGS betrouwbaar zijn, een andere. De inflatie in de VS beweegt zich op een gevaarlijk hoog niveau.

Bij zoveel verschillen tussen voorlichting en werkelijkheid is het wellicht nuttig te denken aan een observatie van George Orwell:

“Political language... is designed to make lies sound truthful and murder respectable, and to give an appearance of solidity to pure wind”.

In Europa is de ontwikkeling van de geldwaarde fundamenteel anders dan in de VS. Daar heeft de “versobering” geleid tot lage inflatie. In de Zuid-Europese probleemlanden is zelfs sprake van deflatie en economische krimp. Indien de duiding van de gegevens door SGS juist is dan is er in de VS eveneens sprake van krimp alleen daar gaat die gepaard met inflatie.

Hoewel de redenen om tot “tapering” over te gaan misschien niet dezelfde zijn als de aan de openbaarheid prijsgegeven overwegingen hoeven er over sommige gevolgen van deze beleidswijziging en de mede door de QE-politiek gecreëerde werkelijkheid geen misverstanden te bestaan. De rentevergoeding voor leningen aan de Amerikaanse staat zal, als de internationale beleggers ze (i.p.v. de FED) weer moeten gaan afnemen vroeg of laat gaan stijgen. De omvang van de kredietvraag door de Amerikaanse overheid blijft immers ook de komende jaren aanzienlijk. Voor de huizenmarkt in de VS zullen de gevolgen daarvan niet positief zijn. Investeringen in kapitaalgoederen, scholing, kennis en infrastructuur zullen duurder worden en de koersen van aandelen zullen, bij een hoger rendement op vastrentende beleggingen, minder gemakkelijk over een breed front omhoog gaan dan de afgelopen jaren het geval was. Indien de rentebewegingen, door voor de FED exogene processen, onbeheersbaar worden dan kan, gezien de extreme bedragen die in rentederivaten omgaan, de stabiliteit van het gehele financiële systeem in gevaar komen.

Voor beleggers op effectenbeurzen geldt dat rekening moet worden gehouden met de gevolgen van moeilijk te voorziene fluctuaties van de rente. Het risico van een plotselinge omslag van de stemming als gevolg van de “tapering” is zeker aanwezig. Van een rustig beleggingsklimaat zal in 2014 waarschijnlijk geen sprake zijn. Invest4You heeft systemen ontwikkeld die gericht zijn op bescherming van het vermogen in dit soort markten. (de Europa strategie scoorde over 2013 tot 20/12/2013 een rendement van 25%) Gegeven de dominantie van Amerikaanse beurzen is hier vooral aandacht besteed aan ontwikkelingen in de VS, de ervaring heeft geleerd dat Europese beurzen de Amerikaanse, meestal volgen.

De politiek van gelddrukken heeft de afgelopen vier jaren geleid tot een toename van de geldhoeveelheid (M1) met ca $ 4000 miljard. Een gefaseerde stopzetting van de geldcreatie leidt overigens niet tot een vermindering van de geldhoeveelheid. Er zal zelfs nog voor enige tijd sprake zijn van verdere, zij het wat tragere, groei.

Als de niet officiële maar wel zorgvuldig werkende onderzoekers van SGS en andere instellingen serieus kunnen worden genomen dan moet worden geconstateerd dat de situatie na vier jaar “Quantitative Easing” wordt gekenmerkt door:
- Nog steeds toenemende werkloosheid, - versneld verdwijnen van de Amerikaanse middenklasse, - vergroting van inkomensverschillen,- sociale ontwrichting en noodlijdende steden en staten, - verkleining van de nationale productie en van de reële sector van de economie, - gevaarlijke inflatie, - vergroting van de financiële sector, - groei van het aandeel van de “to big to fail” banken in de financiële sector en in de economie, - een toenemende en ongezonde (bubblevorming) afhankelijkheid van beurzen van de stimulerende werking van een steeds omvangrijker instroom van nieuw gedrukt geld - en het opbouwen van een overheidsschuld die met normale middelen niet meer is terug te betalen.
Tapering zal aan de oplossing van de tijdens de QE periode ontstane problemen niets bijdragen.

De belangrijkste schade die tijdens de periode van QE is veroorzaakt voor de VS onttrekt zich echter vooralsnog aan de blik van de meeste toeschouwers. De hoge inflatie in de VS is, vooral ook in de sfeer van vermogenstitels, door geldschepping aan te wenden als middel om de economie te stimuleren, doelbewust op de koop toe genomen door de hoeder van de Amerikaanse economie en de dollar. Niet alleen de waarde van de dollar is in gevaar gebracht door de FED ook het internationale financiële systeem is door deze private instelling die eigendom is van een aantal banken op het spel gezet.

Thans wordt zichtbaar dat de geneigdheid de dollar en de economie van de VS te vertrouwen begint te verdwijnen. Enkele indicaties:

- China heeft al schoten voor de boeg gegeven, het land verzamelt goud, bouwt de dollarvoorraad langzaam af en sluit bilaterale betalingsovereenkomsten met belangrijke handelspartners.
- BRIC-landen gaan bij onderlinge betalingen steeds meer de eigen geldeenheden gebruiken
- en steeds meer olieproducerende landen kiezen voor betaling in een andere munt dan de dollar.

De rol van de Euro blijft vooralsnog beperkt. Hoewel de munt achter de dollar een tweede plaats bekleedt als internationaal betaalmiddel, wordt een groei van het gebruik van de Euro tegengewerkt door de relatief gezonde betalingsbalans van het Eurogebied. De Euro blijft daardoor betrekkelijk schaars. Daarnaast is er in de invloedrijke Angelsaksische pers veel geschreven over de onhoudbaarheid van het Europroject. Het valt mede daarom niet te verwachten dat de Euro de rol van de dollar op zeer korte termijn zal kunnen overnemen. De dollar vervult al geruime tijd de rol van internationaal betaalmiddel, rekeneenheid en reservevaluta. De voordelen die de VS daarvan hebben gehad en nog steeds hebben zijn onbecijferbaar groot, zowel in economische als in politieke zin.

Het moment dat de wereld het zich politiek kan c.q moet veroorloven tot het inzicht te komen dat de Amerikaanse schulden te groot zijn geworden, dat de voortdurende Amerikaanse tekorten op de betalingsbalans en in de overheidsfinanciën betekenen dat terugbetaling van zowel leningen als rente moet geschieden uit nieuwe leningen en dat de dollar derhalve de “solidity of pure wind” heeft, lijkt niet ver in de toekomst te liggen.

Dan zal wellicht ook duidelijk worden dat het “taperen” door de FED het lijden slechts verlengt en de dwingende verslaving van de financiële sector aan steeds meer nieuw geld voor iedereen zichtbaar maakt. De vraag is, na vier jaar met ongedekt geld strooien, wat er nog moet gebeuren vóór dat het inzicht dat het huidige systeem niet meer levensvatbaar is en afgebouwd moet worden, overal doorbreekt. Pas dan kan gewerkt worden aan de implementatie van een alternatief internationaal monetair systeem. De gevolgen zullen ook in Europa ingrijpend zijn.

Probleem is, als de dollar en de Amerikaanse economie een stap terug moeten gaan doen, aan wie of aan welke instanties (van onbesproken gedrag en zonder conflicterende belangen) ontwerp en uitwerking van een nieuw en werkbaar internationaal monetair stelsel moeten worden toevertrouwd.

Prettige feestdagen en een opbouwend 2014 ,

het team van Invest4You